رشته های گروه علوم تربیتی

معرفی رشته های گروه علوم تربیتی

معرفی رشته فلسفه تعلیم و تربیت در دوره دکتری

 تعریف و هدف 
رشته فلسفه تعلیم و تربیت یکی از رشتههای حوزه علوم تربیتی در دوره دکتری می باشد و شامل مجموعه ای هماهنگ از فعالیتهای آموزشی و پژوهشی است. 
دانش آموزش و پرورش یکی از نیازهای اساسی جامعه بشری از جمله جامعه ماست. کلیه برنامه ها فعالیتهای آموزشی و پرورشی در کلیه سطوح از خانواده تا نهادهای رسمی و غیر رسمی نیازمند بهره گیری از یافته های این حوزه می باشد. اما در این میان توجه به زیرساختهای این فعالینها نقطه آغاز و تعیین کننده اهداف و سوگیریهای کلیه فعالیتها و نهادهای آموزشی و پرورشی میباشد رشته فلسفه تعلیم و تربیت در ای بررسی مبانی نظری و بنیادهایی است که زیربنای تعیین اهداف برنامه ها محتوا و - می باشد. در غیر این صورت یکپارچگی هماهنگی و خطر انحراف از اهداف برنامه ها را تهدید می؟ کنند و معیاری برای ارزیابی نخواهد بود. 
متخصصان این رشته در وزارتخانه های اموزش و پرورش آموزش عالی بخش آموزش در کلیه وزارتخانه ها و در نهادهای غیر رسمی آموزش و پرورش میتوانند مقید و فعال باشند. 
هدف از برگزاری این دوره تربیت متخصصان کارآمدی است که به تحلیل و بررسی مبانی نظری و فلسفی آموزش و پرورش در سیاست گذاری برنامه ریزی و نحوه اجرای برنامه ها و کلیه فعالیت های آموزشی و پرورشی در حوزه کلان (سطوح ستادی و نیز حوزه عمل در نهادهای آموزشی بپردازد. 
ضرورت و اهمیت 
از وجوه ضرورت بازنگری مذکور توجه و تمرکز بر غابات اهداف و ارزشها است که جایگاه اصلی آنها در حوزه های انسان شناسی و ارزش شناسی است زیرا انسان به متابه موضوع تعلیم و تربیت و ارزشها به سان جهت گیریهای کلی و اساسی در تربیت تلقی میشود غفلت از اهداف و ارزشهای مذکور موجد آسیب ها و خساراتی در عرصه آموزش و پرورش میشود زیرا مولفه های مورد نظر در حکم راهنمای عمل آدمی برای تحقق انسان آرمانی است و اهتمام به موارد مذکور موجب شفاف سازی اقدام در زمینه آموزش و پرورش می شود. گروه فلسفه تعلیم و تربیت یا انکار بر این واقعیت و به منظور تبیین شفاف پیامدها و دلالتهای ناشی از تفکرات و مبانی فلسفه ها و مکاتب متنوع و متفاوت مترصد آن است که اولاً مکاتب فلسفی غرب و دلالتهای تربیتی آنها به درستی مورد بازشناسی قرار گرفته و نقش و آثار آنها در قلمرو اهداف تربیت نظام آموزشی نسیت معلم و شاگرد و برنامه درسی و مورد کند و کاو قرار گیرد و تاقیاً به لحاظ ابتنا، فرهنگ و باورهای جامعه بر آموزه های دین اسلام به میانی فلسفه اسلامی و آثار و نفوذهای تربیتی آن نیز توجه جدی بعمل آید 
و در همین راستا از اندیشههای فیلسوفان بر جسته مسلمان در حوزه تعلیم و تربیت بهره گرفته شود.
 
نقش و توانایی فارغ التحصیلان 
از وجوه توانایی فارغ التحصیلان آشنایی با مبانی فلسفی و مفروضات اساسی نظریه ها الگوها و مدل های موجود در نظامهای تعلیم و تربیت به منظور درک تمایز و تشابهات و میزان کاربردپذیری آنها در جوامع مختلف با آراء و اندیشههای معاصر در عرصه فلسفه تعلیم و تربیت و بررسی میزان کارآمدی و توانایی تعالیم فلسفی مورد نظر در زمینه آموزش و پرورش بومی است. 
رشد قابلیتهای مطالعه تطبیقی میان مکاتب و آرام فلسفی و دلالتهای تربیتی مأخوذ از آنها یکی از توانمندیهای فارغ التحصیلان است زیرا بررسیهای مقایسه ای امکان یافتن نقاط قوت و ضعف آنها را فراهم می آورد. 
یکی از انتظارات گروه از فارغ التحصیلان توانایی آنان برای نقد و بررسی مکاتب و آراء فلسفی گوناگون است زیرا نیل به رویکرد منتقدانه در پرتو مطالعات عمیق و کند و کاو در دیدگاههای فلسفی معاصر حاصل میشود. 
توانایی فارغ التحصیلان برای نظریه پردازی یکی دیگر از انتظارات گروه در همین راستا می باشد زیرا دانشجویان دکتری طی دورههای آموزشی و پژوهشی و همزمان با نقد و بررسی اندیشه های فلسفی معاصر و دلالتهای تربیتی آنها قادر خواهند بود به ارائه نظریه های جدید بپردازند و به عبارت دیگر از حیث تولید علم و جنبش نرم افزاری با ایتناء بر مبانی زیرساختی و بنیادی فرهنگ خودی، نقش خویش را ایفا نمایند. 
طول دوره و شکل نظام 
حداکثر مدت مجاز در دوره دکتری رشته فلسفه تعلیم و تربیت مطابق با آیین نامه آموزشی دوره دکتری می باشد. 
 تعداد و نوع واحدهای درسی 
دوره دکتری رشته فلسفه تعلیم و تربیت، دارای دو مرحله آموزشی و پژوهشی است. 
 

 

آشنایی با گرایش تربیت دینی در مقطع کارشناسی ارشد 

     با پيروزي انقلاب شکوهمند اسلامي ايران به رهبري حضرت امام خميني (ره) از يک سو زمينه حاکميت بخشيدن به احکام و ارزش‌هاي نوراني اسلام فراهم گرديد و از سوي ديگر پيام نويدبخش اسلام در سراسر جهان مخاطبان جديدي پيدا کرد. از آن‌جا که اسلام به عنوان يک دين کامل و جهاني از نظام سياسي، اقتصادي و اجتماعي خاص برخوردار است، يکي از عرصه‌هايي که بي شک مطالب زيادي براي ارائه دارد، عرصة علوم انساني است.
با کمال تأسف در گذشته به دليل عدم احساس نياز و نبودن امکانات مناسب و وجود موانع گوناگون، کاري که در خور توجه باشد در ارتباط با استخراج و تبيين اين نظام‌ها صورت نگرفته است به طوري که هنوز ما ديدگاه‌هاي اسلام را به طور مدون و منظم در اختيار نداريم. بنابر همين محدوديت‌هاست که با وجود گذشت چندين سال از پيروزي انقلاب اسلامي، مسئولين کشور به لحاظ نظري هنوز دچار کمبود بوده و دانشگاه‌هاي ما هم دستشان از معارف اسلامي مربوط به علوم انساني در مقايسه با علوم انساني عمدتاً برخاسته از غرب، خالي است که نتيجة آن چيزي جز حاکميت افکار و انديشه‌هاي غربي نمي‌تواند باشد.
شرايط پديد آمده به يمن انقلاب اسلامي ايران و نياز شديدي که دراين ارتباط وجود دارد، مسئوليت هر فرد مسلمان و به ويژه حوزه‌هاي علميه را چندين برابر مي‌کند و وجود افرادي را مي‌طلبد که ضمن برخورداري از علوم حوزوي در سطح عالي، بر نظريه‌هاي موجود در زمينة علوم انساني نيز مسلط باشند تا بتوانند با استفاده از اين دو ابزار وارد عرصة‌ تحقيق شوند وبا پژوهش‌هاي پيگير و مستمر خود، مباني و مسائل علوم انساني را از ديدگاه‌ اسلام استخراج و در اختيار حقيقت جويان جهان و خاصّه مراکز آموزش عالي قرار دهند.
در راستاي اين هدف بزرگ، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) اقدام به تشکيل دوره‌هاي عمومي و تخصصي در زمينه علوم اسلامي و انساني نموده است. طلاب علوم ديني در دوره عمومي، ضمن فراگيري علوم حوزوي تا پايان سطح به اندوخته‌هايي در زمينه‌هاي فقه، اصول، معارف، فلسفه و ... دست مي‌يابند و با تقويت بنيه خود در زمينه اطلاعات اسلامي، آمادگي لازم را براي برخورد با مباني  بيگانه کسب مي‌نمايند. سپس در يکي از رشته‌هاي دوازده‌گانه تخصصي و علوم انساني به تحصيل مشغول  و در يکي از اين زمينه‌ها صاحب نظر مي‌گردند.
در راستاي اهداف مؤسسه، گروه علوم تربيتي نيز بر آن است تا با تربيت دانش‌پژوهان در زمينه‌هاي مختلف اين رشته، بستر مناسبي را براي پژوهش‌هاي لازم فراهم آورد، چنانچه تاکنون موفق به تربيت بيش از يکصد دانش‌آموخته و محقق در مقاطع کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکتري در گرايش‌هاي "فلسفه تعليم و تربيت"، "برنامه‌ريزي درسي و آموزشي" و "روان‌شناسي تربيتي" شده است.
يکي از اموري که در مجموعه مباحث علوم تربيتي، بويژه در محافل علمي کشورهاي اسلامي از اهميتي حياتي برخوردار است، «تعليم و تربيت ارزش‌ها» و « تربيت ديني» است. اهميت روشن اين بخش از تعليم و تربيت مقتضي تحصيلات، مطالعات و تحقيقات گسترده در اين زمينه و راه‌اندازي گرايش‌هاي مختلف در اين مقوله است، و جاي تاسف اينکه، بر خلاف مطالعات رايج در محافل علمي غرب، تاکنون در مراکز علمي داخل کشور به اين مهم پرداخته نشده است.
گروه علوم تربيتي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) با توجه به اين خلاء و به منظور تکميل نيروهاي علمي و پوشش زمينه‌هاي مختلف مباحث تعليم و تربيت، در صدد برآمد تا يکي از دوره‌هاي تحصيلي خود در مقطع کارشناسي ارشد را به گرايش "تربيت ديني" اختصاص دهد و از اين رهگذر زمينه‌هاي رشد علمي استعدادهاي حوزوي و توليد علم در اين قلمرو با ارزش را فراهم آورد.

يکي از اموري که در مجموعه مباحث علوم تربيتي، بويژه در محافل علمي کشورهاي اسلامي از اهميتي حياتي برخوردار است، «تعليم و تربيت ارزش‌ها» و « تربيت ديني» است. اهميت روشن اين بخش از تعليم و تربيت مقتضي تحصيلات، مطالعات و تحقيقات گسترده در اين زمينه و راه‌اندازي گرايش‌هاي مختلف در اين مقوله است، و جاي تاسف اينکه، بر خلاف مطالعات رايج در محافل علمي غرب، تاکنون در مراکز علمي داخل کشور به اين مهم پرداخته نشده است.

گروه علوم تربيتي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) با توجه به اين خلاء و  به منظور تکميل نيروهاي علمي و پوشش زمينه‌هاي مختلف مباحث تعليم و تربيت، در صدد برآمد تا يکي از دوره‌هاي تحصيلي خود در مقطع کارشناسي ارشد را به گرايش "تربيت ديني" اختصاص دهد و از اين رهگذر زمينه‌هاي رشد علمي استعدادهاي حوزوي و توليد علم در اين قلمرو با ارزش را فراهم آورد.

تعريف «تعليم وتربيت ديني» و « تربيت ديني»

اصطلاح تعليم وتربيت ديني در معاني مختلفي مي تواند به کار رود اما کاربرد آن در  دو معناي زير رايج تر است:

1. «تعليم وتربيت ديني» به معناي تعليم و تربيت متخذ از منابع ديني  يا مجموعه آموزه هاي مربوط به تعليم و تربيت که از منابع ديني اتخاذ شده است، (واژة ديني وصف تعليم وتربيت است).در اين معنا آنچه که محققان با استفاده از روش هاي معتبر از متون ديني در بارة تعليم و تربيت استنباط مي کنند، تعليم وتربيت ديني (اسلامي)  ناميده مي‌شود. بر اين اساس،‌ نظام تعليم و تربيت که شامل مباني، اهداف، اصول، روش ها،  مراحل و موانع تعليم و تربيت است، ممکن است از منابع و متون دين مسيحيت گرفته شود، يا  از منابع و متون دين يهوديت اخذ شود، چنانکه مي تواند از منابع ومتون ديني اسلام استنباط گردد (که در اين فرض مترادف با تعليم و تربيت اسلامي است). در هر صورت، آن نظامي،  نظام تعليم و تربيت ديني (برگرفته از دين) خواهد بود که  به پرورش همه ابعاد مختلف وجود انسان همچون بعد اجتماعي، سياسي، اقتصادي، عاطفي، اخلاقي، عقلاني و ديني نظر دارد و چگونگي پرورش اين ابعاد را از نظر آن دين خاص معرفي مي کند.

2.«تربيت ديني»  به معناي تربيت بعد ديني انسان  يعني:  مجموعه اعمال عمدي  که با هدفِ آموزش گزاره هاي اعتقادي يک دين و  پرورش ايمان و التزام عملي به آن آموزه ها صورت مي گيرد.(واژة ديني قيد اضافي براي تربيت است)  در اين معنا بعد ديني انسان هم عرضِ ابعاد ديگر او مانند بعد عقلي، بعد عاطفي، بعد اجتماعي، بعد جنسي و ديگر ابعاد انسان است. بنابراين همان طور که مي توان در بارة بعد عقلي انسان و چگونگي تربيت اين بعد سخن گفت،  تربيت بعد ديني او نيز به عنوان فرايندي عملي قابل بررسي و مطالعة علمي  است.  

تذکر: مفهوم اول را غالبا با اصطلاح «تعليم و تربيت ديني» يا اسلامي ياد مي کنند در حالي که براي اشاره به مفهوم دوم اصطلاح «تربيت ديني»  رايج است؛ چنانکه در مورد ابعاد ديگر نيز به همين صورت اصطلاح «تربيت عقلي» ، «تربيت اجتماعي» ، «تربيت سياسي» ، «تربيت جنسي» و غيره به کار مي رود که اشاره به فرايند عمليِ تربيت دارد،  نه مجموعه آموزه هاي تربيتي.

تفاوت دو معناي بالا از دو زاويه زير قابل توجه است:

  • در يک نگاه تفاوت معناي اول با معناي دوم، آن است که تعليم وتربيت ديني در معناي اول بيشتر از مقولة آموزه ها و معرفت هاست، در حالي که  در معناي دوم، از مقولة اعمال و اقداماتي است که در طي يک فرايند انجام مي شود تا نهايتا ايمان و التزام عملي به يک دين خاص در افراد به وجود آيد.
  • در نگاه ديگر، معناي نخست نسبت به معناي دوم عموميت دارد زيرا  نظام تعليم و تربيتِ  متخذ از دين  به همة ابعاد وجود انسان (اعم از بعد عقلي، بعد عاطفي، بعد اجتماعي، بعد جنسي و بعد ديني) مي پردازد. اما  در معناي دوم به مفهوم خاص تربيت بعد ِديني انسان به کار مي رود که بعد ديني شامل عقايد ديني، ارزش ها و التزام عملي به رفتارهاي ديني است.

صرفنظر از اختلافات موجود در اين زمينه، گرايش حاضر در مقطع کارشناسي ارشد، شامل ارائة علوم، مباحث و معارفي است که به تربيت ديني به معناي خاص آن (معناي دوم)مي پردازد. در اين مطالعه مبادي تصوري، تصديقي و مباني، اصول، روش ها، مراحل و موانع و آسيب شناسي چنين تربيتي معرفي مي شود. البته اين معرفي ممکن است از ديدگاه يک يا چند مکتب يا دين صورت گيرد که در گرايش حاضر، با توجه به اهداف مؤسسه،  هدف آن است که ضمن طرح ديدگاه هاي مکاتب و اديان مختلف در بارة تربيت ديني و مقايسة آن ها، بر معرفي ديدگاه دين مبين اسلام تأکيد شود و طرح ديدگاه هاي ديگر،‌ زمينه براي شناخت و بررسي عميق تر آموزه هاي اسلام در اين باره را فراهم آورد.

ضرورت و اهميت ايجاد گرايش تربيت ديني

ضرورت  و اهميت ايجاد گرايش تربيت ديني را  با چهار مقدمة زير مي‌توان تبيين کرد:

1. با توجه به اهميت دين و دينورزي و نقش دين در زندگي بشر، مي‌توان  مهم ترين و اساسي ترين حوزة‌ تربيت را تربيتِ بُعدِ ديني انسان دانست، زيرا اين قلمرو با اصلي ترين بُعد وجودي انسان سروکار دارد و بر ابعاد ديگر او نيز تأثير گذار است.

2.  اگرچه در بين مسلمانان و غير مسلمانان، مطالعاتي در بارة برخي از مباحث مربوط به تربيت ديني صورت گرفته، اما بررسي و تحقيق جامع در فلسفه، اهداف، مباني، اصول، روش ها، مراحل و موانع تربيت بعدِ دينيِ انسان هنوز خلأهاي بسياري دارد. ازجمله در زمينة ديدگاه هاي دين مبين اسلام در اين باره تحقيقات جامع و مدوني صورت نگرفته است و سؤالات خرد و کلانِ  بسياري در اين باره وجود دارد.

3. در فرايند اسلامي سازي علوم اجتماعي و انساني تحصيلات آکادميک و مدون از طريق تربيت افراد متخصص و توانمند،  مي تواند زمينة بسيار مناسبي  براي تکميل يافته هاي موجود در اين رشته و استفاده عملي از اين يافته ها در اقدامات تربيتي فراهم کند.

4.  تاکنون در دانشگاه ها و مراکز آموزشيِ کشور ما نه تنها رشته يا گرايش مستقلي تحت عنوان تربيت ديني وجود نداشته، بلکه حتي درسي هم با اين عنوان در رشته هاي مرتبط با علوم تربيتي دراين مراکز دائر نبوده و طبعا برنامه و سرفصلي نيز براي اين موضوع تهيه نشده است.  اين در حالي است که در تعداد قابل توجهي از دانشگاه هاي غربي و شرقي دنيا از جمله برخي از دانشگاه هاي انگلستان و آمريکا درس يا رشتة تربيت ديني دائر است و در آن ها به بررسي اين موضوع از منظر برون ديني يا درون ديني مي پردازند.[1]

مقدمات چهارگانة بالا، به روشني گوياي ضرورت تدوين و راه اندازي گرايش تربيت ديني در کشور، به خصوص در مراکزي همچون مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) است که در صدد تربيت نيروهاي علمي با نگاه ديني هستند.

رويکرد مطلوب

نکتة ديگري که تذکر آن مفيد است  اين که برنامة درسي و سرفصل دروس گرايش فوق ، دست کم با سه رويکرد مي تواند تدوين شود:

  1. رويکرد نظري که به  مباحث نظري، تحليلي،  فلسفي،‌ تاريخي و تطبيقي در زمينة تربيت ديني مي پردازد. و مباحث کاربردي، تجربي و روان شناختي در آن کم تر به چشم مي خورد.
  2. رويکرد تجربي که با يافته هاي علوم تجربي (روان شناسي و علوم تربيتي تجربي) در اين باره سر و کار دارد وضمن معرفي اين يافته ها، روش هاي تحقيق تجربي در اين رشته را نيز آموزش مي دهد.
  3. رويکرد سوم تلفيقي از دو رويکرد اول و ودوم است بگونه‌اي که در محدوديت‌هاي دو رويکرد نخست قرار نگيرد و مزاياي آن دو را جمع کند. به عبارت ديگر، در  رويکرد سوم، بخشي از دروس، صبغة نظري، فلسفي و تحليلي و بخش ديگر آن صبغة تجربي دارد و مبتني بر يافته هاي علوم تجربي هستند.

 برنامة حاضر با رويکرد سوم(تلفيقي) تدوين شده است زيرا اولا آشنايي با ترکيبي از مباحث تجربي و نظري، زمينه را براي انتخاب گرايش تخصصي در مقطع دکتري فراهم مي کند و ثانيا با توجه به نو بودن اين گرايش و احتمال کمبود متن درسي و استاد براي دروس آن،امکان برگزاري اين دوره بيش تر  مي شود.

اهداف برگزاري دوره

هدف کلي

تربيت افرادي با توانايي تحقيق و تدريس در زمينه مباحث نظري، تجربي و  کاربرديِ تربيت ديني با تأکيد بر آموزه هاي دين اسلام

اهداف تفصيلي

دست يابي به هدف فوق از طريق تربيت افرادي حاصل مي شود که ويژگي هاي زير را داشته باشند:

  1. شناخت عميق تر معارف و مباني اعتقادي دين مبين اسلام؛
  2. آشنايي با فلسفه و  مباحث نظري در زمينه تربيت ديني(همچون مباني و اهداف)؛
  3. آشنايي با ديدگاه هاي مهم صاحب نظران گذشته و حال در زمينه تربيت ديني؛
  4. آشنايي با آموزه هاي اديان ابراهيمي به خصوص دين اسلام در زمينه تربيت ديني؛
  5. آشنايي با منابع علمي مهم مربوط به تربيت ديني؛
  6. توانايي مقايسه، نقد و ارزيابي ديدگاه هاي مطرح در تربيت ديني؛
  7. توانايي تعليم و تدريس کارآمد در رشتة تربيت ديني؛
  8. توانايي پژوهش در مسائل نظري و عملي مربوط به تربيت ديني؛
  9. توانايي پردازش نظريه هاي اسلامي در قلمرو آموزش و پرورش با تكيه بر منابع ديني (به ويژه قرآن و سنت)

حاصل اين دوره، تربيتِ افرادي خواهد بود که ضمن تسلط بر دروس حوزوي و آشنايي کافي با آموزه ها و مباني اعتقادي اسلام و نيز ديدگاه هاي مطرح در زمينه تربيت ديني، مي توانند علاوه بر تدريس مباحث نظري اين رشته، به تحقيق در اين مباحث پرداخته، ضمن  بررسي، نقد و ارزيابي ديدگاه هاي مذکور، به استخراج، تبيين و اثبات ديدگاه هاي اسلامي در ارتباط با تربيت ديني بپردازند و به اين ترتيب  پاسخگوي بخشي از نيازها، سؤالات و چالش هاي تربيت ديني در دنياي امروز باشند.

راهکارهاي تحقق اهداف

راهکارهاي زير در تسهيل و تسريع دست يابي به اهداف فوق مؤثر است. گروه علوم تربيتي در حد امکان و توانايي، زمينه را براي استفادة دانش پژوهان از اين راهکارها فراهم مي کند:

  1. آشنايي با روش شناسي اسلامي پژوهش در عرصه‌ي آموزش و پرورش و توانمندي به كارگيري آن
  2. آشنايي با روش پژوهش تطبيقي و ناقدانه
  3. پشت سر گذاردن پيش نيازهاي آموزشي و پژوهشي اين گرايش
  4. پيدا كردن مهارت پژوهش تيمي و گروهي
  5. مطالعة روشمند؛
  6. ارائة کنفرانس در کلاس؛
  7. شرکت در بحث هاي گروهي؛
  8. شرکت در کارگاه هاي عملي تدريس و تحقيق و نيز گذراندن دورة کاروزي تحقيق؛
  9. تهيه و تدوين مقالات پژوهشي؛
  10. حضور و بهره برداري تخصصي از کنفرانس ها و همايش هاي مربوط به رشته؛
  11. سفرهاي علمي و تخصصي؛

طول دوره و شکل نظام آموزشي

مدت تحصيل در دورة کارشناسي ارشد علوم تربيتي با گرايش تربيت ديني حداکثر سه (3) سال تحصيلي خواهدبود که در دوسال و نيم آن يعني پنج (5) ترم درسي دانش پژوهان به گذراندن واحدهاي درسي مربوطه خواهند پرداخت و پس از آن در طي شش ماه به تهيه وتدوين پايان نامة کارشناسي ارشد و دفاع از آن اقدام خواهند کرد. آيين نامه ها و مقررات آموزشي مؤسسه،‌ راهنماي جزئيات ديگر در اين بارة مي باشد.

شرايط پذيرش

دانش پژوهان اين دوره از بين طلابي گزينش مي شوند که دورة کارشناسي رشتة معارف اسلامي و علوم تربيتي را در مؤسسه با موفقيت گذرانده اند. از اين رو شرايط پذيرش در اين دوره عبارتند از:

  1. ارائة مدرک کارشناسي در رشتة معارف اسلامي و علوم تربيتي و رشته هاي مرتبط
  2. قبولي در آزمون ورودي و مصاحبه حضوري
  3. برخورداري از صلاحيت هاي اخلاقي، توانايي فکري و علائق متناسب با رشتة تربيت ديني.

معرفی رشته تربیت اسلامی

معرفی رشته‌ روان‌شناسی تربیتی در دوره دکتری روانشناسی تربیتی شاخه‌ای از روانشناسی است که با استفاده از اصول و نظریه‌های روان‌شناسی در طیف گسترده‌ای از مسائل مربوط به تدریس آموزش و یادگیری در محیط‌های آموزشی سروکار دارد. روانشناسی تربیتی همچنین به مشکلات روانشناختی‌ای که ممکن است در سیستم‌های آموزشی بوجود آیند می‌پردازد. موضوعاتی مانند روش‌های تدریس آزمون و ارزشیابی، روان‌سنجی، فعالیت‌های یاددهی یادگیری در کلاس درس یا محیط‌های یادگیری، موانع یادگیری از جمله مشکلات اجتماعی و رفتاری و نیز فناوری‌های آموزشی در این رشته مورد بحث قرار می گیرند. فارغ‌التحصیلان رشته روان شناسی تربیتی به عنوان استادان دانشگاه متخصصان آموزش و پرورش، تحلیل‌گران یادگیری، ارزیابان برنامه‌ها در موسسات تحقیقاتی سیستم‌های مدرسه‌ای سازمان‌های دولتی و خصوصی موقعیت‌های شغلی پیدا می‌کنند. اما فارغ‌التحصیلان این رشته در دانشگاه فرهنگیان به طور رسمی توانمندی‌های خود را در آموزش وپرورش به کار خواهند گرفت.

رشته معارف اسلامی و علوم تربیتی در دوره کارشناسی 
مشخصات کلی، تعریف و اهداف
در این دوره طلاب علوم دینی ضمن فراگیری علوم حوزوی (فقه و اصول فقه سطح 2)، به اندوخته‌هایی در زمینه‌های معارف قرآن، فلسفه و رشته علوم تربیتی دست یافته و با تقویت بنیه اطلاعات اسلامی خود، به کاوش در علوم انسانی می پردازند.
اهداف اساسی این دوره عبارت است از:
• تعمیق آگاهی طلاب نسبت به معارف اسلامی؛
• گشودن عرصه‌های جدید آموزشی در حوزه‌های علمیه؛
• آشنایی بیشتر طلاب با مبانی، مباحث و نظریات در رشته علوم تربیتی؛
• افزایش توانمندی طلاب برای انجام وظایف تبلیغی و تربیتی؛
• آمادگی برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر؛
ضرورت و اهمیت:
چنانچه در اساسنامه مؤسسه بیان شده، یکی از اهداف اساسی مؤسسه تبیین دیدگاه اسلام در زمینه‌های مختلف علوم انسانی است.
از لوازم وصول به چنین هدفی، برنامه آموزشی متناسب با آن است؛ برنامه‌ای که دانش‌پژوه را هم با معارف اسلامی آشنا سازد و هم با اصول پذیرفته شده در رشته‌های علوم انسانی.
بنابراین طراحی و اجرای برنامه‌ای که دارای دو ویژگی فوق باشد، برای وصول به هدف یعنی تبیین دیدگاه اسلام در رشته‌های علوم انسانی ضرورتی اجتناب ناپذیر برای قدم اول فعالیت‌های آموزشی مؤسسه است.

معرفی رشته تعلیم و تربیت ارزش‌ها در دوره کارشناسی ارشد

با پيروزي انقلاب شکوهمند اسلامي ايران به رهبري  حضرت امام خميني (ره)، از يک سو زمينه‌هاي توجه هر چه بيشتر به احکام و ارزش‌هاي نوراني اسلام فراهم گرديد و از سوي ديگر پيام نويدبخش اسلام در سراسر جهان مخاطبين جديدي پيدا کرد. از آن‌جا که اسلام به عنوان يک دين کامل و جهاني از نظام سياسي، اقتصادي و اجتماعي خاص برخوردار است، يکي از عرصه‌هايي که بي شک مطالب زيادي براي ارائه دارد، عرصة علوم انساني است.

با کمال تأسف، در گذشته به دليل عدم احساس نياز و نبودن امکانات مناسب و وجود موانع گوناگون، کاري که در خور توجه باشد در ارتباط با استخراج و تبيين اين نظام‌ها صورت نگرفته است، به طوري که هنوز ما ديدگاه‌هاي اسلام را به طور مدون و منظم در اختيار نداريم. بنابر همين محدوديت‌ها است که با وجود گذشت چندين سال از پيروزي انقلاب اسلامي، مسؤولين کشور به لحاظ نظري هنوز احساس کمبود مي کنند و دانشگاه‌هاي ما هم دستشان از معارف اسلامي مربوط به علوم انساني در مقايسه با علوم انساني عمدتاً برخاسته از غرب، خالي است که نتيجة آن چيزي جز حاکميت افکار و انديشه‌هاي غربي نمي‌تواند باشد.

شرايط پديد آمده به يمن انقلاب اسلامي ايران و نياز شديدي که دراين ارتباط وجود دارد، مسؤوليت فرهيختگان مسلمان، به ويژه حوزه‌هاي علميه را چندين برابر مي‌کند و وجود افرادي را مي‌طلبد که ضمن برخورداري از علوم حوزوي در سطوح عالي، نسبت به نظريه‌هاي موجود در زمينة علوم انساني نيز آگاهي کامل داشته باشند تا بتوانند با استفاده از اين دو ابزار وارد عرصة‌ تحقيق شوند وبا پژوهش‌هاي پيگير و مستمر خود، مباني و مسائل علوم انساني را از ديدگاه‌ اسلام استخراج و در اختيار حقيقت جويان جهان و خاصّه مراکز آموزش عالي قرار دهند.

در راستاي اين هدف بزرگ، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) اقدام به تشکيل دوره‌هاي عمومي و تخصصي در  زمينة علوم اسلامي و انساني نموده است. طلاب علوم ديني در دورة عمومي، ضمن فراگيري علوم حوزوي تا پايان سطح  به اندوخته‌هايي در زمينه‌هاي فقه، اصول، معارف، فلسفه و ... دست مي‌يابند و با تقويت بنية خود در زمينه اطلاعات اسلامي، آمادگي لازم را براي برخورد با مباني بيگانه کسب مي‌نمايند. سپس در يکي از رشته‌هاي دوازده‌گانه تخصصي و علوم انساني به تحصيل مشغول و در يکي از اين زمينه‌ها صاحب نظر مي‌گردند.

در راستاي اهداف مؤسسه، گروه علوم تربيتي نيز بر آن است تا با تربيت دانش‌پژوهان در زمينه‌هاي مختلف اين رشته، بستر مناسبي را براي پژوهش‌هاي لازم فراهم آورد، چنانچه گروه مزبور تاکنون موفق به تربيت بيش از يکصد دانش‌آموخته و محقق در مقاطع کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکتري در گرايش‌هاي "فلسفه تعليم و تربيت"، "برنامه‌ريزي درسي و آموزشي"، "روان‌شناسي تربيتي" و "تربيت ديني"  شده است.

گروه علوم تربيتي موسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) با اعتقاد به اين مهم و به منظور تکميل نيروهاي علمي و پوشش دادن زمينه‌هاي مختلف مباحث تعليم و تربيت، يکي از دوره‌هاي تحصيلي خود در مقطع کارشناسي ارشد را به گرايش " تعليم و تربيت (آموزش و پرورش) ارزش‌ها" اختصاص مي‌دهد و بر آن است تا با راه‌اندازي اين دوره زمينه‌هاي تعميق انديشه تربيتي اسلامي را فراهم آورد. يادآوري مي‌شود اين اولين بار است که تعليم و تربيت ارزش‌ها به گنجايش يک گرايش ويژه توسط مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) برگزار مي‌شود و مؤسسه از ميان تمامي مراکز دانشگاهي و حوزوي در اين مورد پيشگام بوده و اين ابتکار و افتخار را نصيب خود کرده است.

تعريف:

کارشناسي ارشد تعليم و تربيت ارزش‌ها دوره‌اي تخصصي است که در طي آن فراگيران به صورت عميق دروس مختلف در حوزه تعليم و تربيت ارزش‌ها را با مطالعات و تحقيقات گسترده و عميق و بويژه با نگاه تطبيقي فرا گرفته و در پايان دوره موفق به اخذ مدرک کارشناسي ارشد مي‌‌گردند.

اهداف کلي:

تربيت افرادي با توانايي تحقيق و تدريس در زمينه مباحث نظري، تجربي و  کاربرديِ  تعليم و تربيت بويژه در زمينه تعليم و تربيت ارزش‌ها.

-         تربيت افراد مستعد براي ورود به دوره دکتري

اهداف و سياست‌‌هاي آموزشي:

دست يابي به هدف فوق از طريق تربيت افرادي حاصل مي شود که ويژگي هاي زير را به دست آورند:

-          آشنايي با مباحث و مباني نظري در زمينه‌هاي فلسفي، ديني و اخلاقي تعليم و تربيت؛

-          آشنايي با معارف و مباني اعتقادي دين مبين اسلام؛

-          آشنايي با ديدگاه هاي مهم صاحب نظران گذشته و حال در زمينه تعليم و تربيت غربي و اسلامي؛

-          آشنايي با منابع علمي مهم مربوط به مباني فلسفي و ديني و اخلاقي تعليم و تربيت؛

-          توانايي مقايسه، نقد و ارزيابي ديدگاه هاي اسلامي و غير اسلامي در زمينه‌هاي بالا؛

-          توانايي آموزش و تدريس کارآمد در قلمرو فوق؛

-          توانايي پژوهش در مسائل نظري و عملي مرتبط به قلمرو علمي فوق ؛

-          توانايي استخراج و پردازش نظريه هاي اسلامي در قلمرو آموزش و پرورش ارزش‌ها  با تكيه بر منابع ديني (به ويژه قرآن و سنت)

حاصل اين دوره، تربيتِ افرادي خواهد بود که ضمن تسلط بر دروس حوزوي و آشنايي کافي با آموزه ها و مباني اعتقادي اسلام و نيز ديدگاه هاي مطرح در زمينة مباحث تعليم و تربيت ارزش‌ها، مي توانند علاوه بر تدريس مباحث نظري اين رشته و تحقيق در اين زمينه و ضمن  بررسي، نقد و ارزيابي ديدگاه هاي مذکور، به استخراج، تبيين و اثبات ديدگاه هاي اسلامي در ارتباط با تعليم و تربيت بپردازند و به اين ترتيب  پاسخگوي بخشي از نيازها، سؤالات و چالش هاي مبنائي در زمينه تعليم و تربيت ارزش‌ها در دنياي امروز باشند.

 

راهکارهاي تحقق اهداف

راهکارهاي زير در تسهيل و تسريع دست يابي به اهداف فوق مؤثر است. گروه علوم تربيتي در حد امکان و توانايي، زمينه را براي استفادة دانش پژوهان از اين راهکارها فراهم مي کند:

-        آشنايي با روش شناسي اسلامي پژوهش در عرصة تعليم و تربيت و توانمندي به كارگيري آن

-        آشنايي با روش پژوهش تطبيقي و ناقدانه

-        پشت سر گذاردن پيش نيازهاي آموزشي و پژوهشي مورد نياز

-        پيدا كردن مهارت پژوهش تيمي و گروهي

-        مطالعة روشمند؛

-        ارائة کنفرانس در کلاس؛

-        شرکت در بحث هاي گروهي؛

-        شرکت در کارگاه هاي عملي تدريس و تحقيق و نيز گذراندن دورة کاروزي تحقيق؛

-        تهيه و تدوين مقالات پژوهشي؛

-        چاپ و نشر مقالات مناسب علمي در نشريات علمي ترويجي يا علمي پژوهشي موسسه

-        حضور و بهره برداري تخصصي از کنفرانس ها و همايش هاي مربوط به رشته؛

-        سفرهاي علمي و تخصصي.

 

طول دوره و شکل نظام آموزشي

مدت تحصيل در دورة کارشناسي ارشد تعليم و تربيت ارزش‌ها  حداکثر سه (3) سال تحصيلي خواهدبود که در دو سال و نيم آن

( پنج ترم درسي) دانش پژوهان به گذراندن واحدهاي درسي مربوطه خواهند پرداخت و پس از آن، به تهيه وتدوين پايان نامة کارشناسي ارشد و دفاع از آن اقدام خواهند کرد. آيين نامه ها و مقررات آموزشي مؤسسه،‌ راهنماي جزئيات ديگر در اين باره مي‌باشد.

 

شرایط پذيرش

دانش پژوهان اين دوره از بين طلابي گزينش مي شوند که دورة کارشناسي (با اولويت رشتة معارف اسلامي و علوم تربيتي) را در مؤسسه با موفقيت گذرانده‌اند. از اين رو شرايط پذيرش در اين دوره عبارتند از:

1.        ارائة مدرک کارشناسي مؤسسه با اولويت رشته علوم تربيتي

2.        قبولي در آزمون ورودي و مصاحبه حضوري

3.        برخورداري از صلاحيت هاي اخلاقي، اعتقادي،  توانايي‌هاي فکري و علائق متناسب با گرايش

 

اهميت و ضرورت

يکي از امور مهم و پايه‌اي در مجموعه مباحث علوم تربيتي، به ويژه در نگرش اسلامي، مبحث "تعليم و تربيت ارزش‌ها" است. اين گرايش، در شکل عام آن از جمله پيش‌نيازهاي زير بنايي بسياري از گرايش‌هاي علوم تربيتي تلقي مي‌شود وهمچون ساير گرايش‌ها نياز به رويکردي تخصصي دارد و اهميت آن مقتضي تحصيلات، مطالعات و تحقيقات گسترده و عميق در اين زمينه بويژه با نگاه تطبيقي است.